Doorgaan naar hoofdcontent

Koorgestoelte

Nu ik zo'n 20 rondleidingen gegeven heb, begint het al bijna gewoon te worden: de Madonna uit 1150, de 'Wolframleuchter' uit 1160, de glas-in-lood-ramen eind 14e eeuw, enz. enz. enz. Bij het koorgestoelte echter hoef ik me nog lang niet in te prenten dat het voor de bezoekers allemaal nieuw en dus interessant is. Om dat helemaal goed te bekijken heb ik waarschijnlijk nog wel een week of wat nodig!

Als hout eens spreken kon... Sinds 1370 zaten en stonden, zongen en baden hier bijna dagelijks mensen. Alleen de Tweede Wereldoorlog heeft het gestoelte niet bewust meegemaakt. Kort voor de oorlog losbarstte, hebben namelijk mensen met een vooruitziende blik de banken compleet ingemetseld. Oorspronkelijk werden de banken gebruikt voor de 'Stiftsherren' (ik weet nog steeds niet of 'kappittelheren' de juiste Nederlandse term is, maar in elk geval ging het om geestelijken die ook een baan buiten de kerk hadden en dagelijks in de Dom het gebed gaande hielden). Zij waren professoren aan de universiteit en zaten in de bovenste rij. Op de onderste rij zaten hun studenten, wat goed te zien is aan de "graffiti" die zij hebben achtergelaten: in de zittingen zijn namen, jaartallen en spreuken gekerfd. De jeugd van zes eeuwen geleden was dus niet heel veel beter opgevoed dan de jeugd van tegenwoordig...

In de 19e eeuw heeft een leger van Napoleon een gedeelte van het afdak boven het koorgestoelte als brandhout gebruikt (barbaren!), maar de rest is nog steeds origineel Middeleeuws eikenhout, kunstig gesneden en uitbundig versierd. Men ziet taferelen uit het Oude Testament aan de ene kant (offer van Isaäk, Jona die 3 dagen en 3 nachten in de walvis was), uit het Nieuwe Testament aan de andere (offer van Jezus, 3 dagen en 3 nachten in het graf). Op iedere stoelleuning zit een vrouw die een kunst of ambacht beoefent: ze maakt muziek, leest of kookt. En over het gehele oppervlak groeien wijnranken en druiven.

Het koorgestoelte wordt nog altijd gebruikt in de mis. Dan worden de 'geen-toegang-linten' weggehaald en nemen op deze banken nog altijd mensen plaats die zich verbonden weten met de 'ware wijnrank' Jezus Christus, net als hun voorouders ruim zeshonderd jaar geleden.

Reacties

  1. Bijzonder dat er allemaal vrouwen zijn verbeeld. Dank weer voor verhaal, corry

    BeantwoordenVerwijderen

Een reactie posten

Populaire posts van deze blog

Een grote rode boerenzakdoek - bij het overlijden van Nico ter Linden

Nee, dit is geen zakdoek uit verdriet - of misschien ook een beetje wel, stiekem, want hij was voor mij zo'n mens waarvan je je niet kunt voorstellen dat hij ooit voorbijgaat.

Ik was een jaar of vijftien en Nico ter Linden kwam naar Houten. Als echte fan moest ik daar natuurlijk bij zijn, en als echte BN'er was hij in het echt natuurlijk een stuk kleiner dan ik me had voorgesteld. Van wat hij vertelde die avond weet ik weinig meer. Wel nog dat hij van tijd tot tijd zonder enige schaamte zijn grote rode boerenzakdoek tevoorschijn haalde om zijn neus te snuiten. Daarna borg hij de zakdoek weer op, keek de zaal eens rond en vertelde verder. Niemand had de tijd om het hilarisch te vinden, en binnen een paar seconden had hij ons weer mee teruggevoerd naar de wereld van de aartsvaders.

Ik was een jaar of twaalf en ik zat vol met vragen. Mijn moeder gaf me een boek met de gebundelde columns van Nico ter Linden, Kostgangers. Ik las dat geloof en ongeloof bij elkaar horen, 'als de…

Heden is u een heiland geboren

Als ik vroeger vriendinnetjes zag fietsen met een vioolkist of gitaarhoes op hun rug, was ik stiekem wel eens een beetje jaloers. Een piano neem je niet mee, dus ik had behalve mijn bladmuziek niets zichtbaars of tastbaars bij me. Aan mij kon je nooit zien dat ik naar muziekles ging.
Is het ijdelheid, dat ik het stiekem wel eens jammer vind dat ik als dominee niets zichtbaars of tastbaars bij me heb op zondagochtend? Ik heb nog geen toga, dus blijft over: mijn map met papieren en een paar keelsnoepjes. Toen ik op kerstavond in de bus naast een paar voetbalsupporters zat, kon niemand zien dat mijn koffer met kerststalfiguren gevuld was, en toch vond ik het maar wat leuk dat ik het kerstevangelie zo maar bij me had. 
Geloven wordt al snel abstract. Gods aanwezigheid is niet zichtbaar of tastbaar, je kunt God niet zien, niet aanraken. Bijbelverhalen spelen zich af in een wereld van tweeduizend jaar of nog langer geleden, een wereld waar we ons slechts met moeite een voorstelling van kun…

Studeer, zing, bid en verwonder

Zingen is dubbel bidden, dat is zo'n uitspraak die Augustinus ooit gedaan zou hebben en die je overal te pas en te onpas tegenkomt. En zoals voor de meeste clich├ęs geldt: ze is nog waar ook.

Als ik het probeer, dan lukt het vaak niet, bidden. De woorden zijn er niet, of ik kan de rust niet vinden. Gebed is een houding die me overvalt, in dankbaarheid om wat er aan moois gebeurt in mijn leven of in een wanhopige schreeuw naar boven.

Het gebeurt me regelmatig als ik zing. Koorrepetitie, onder de douche, tijdens een viering of bij het studeren maakt dan niet uit. Vanmorgen ratel ik op mijn toetsenbord voor een paper dat ik snel af wil hebben. Het is om verschillende redenen geen makkelijk jaar geweest, en ik ben de hele boel een beetje zat. Klaar met die studie, de zomer moet komen! Probeer niet te veel na te denken en gewoon maar te typen. Ondertussen draai ik de cd op die we gisteren met het Vocaal Theologen Ensemble gepresenteerd hebben, het liefste lied van overzee deel 2. Ik hum…