Doorgaan naar hoofdcontent

Diezelfde zon

We zongen Hildegard, maar er was geen middeleeuwse kerk met minuscule vensters en kaarslicht. Wel een hoog plafond en grote ramen, waardoor de zomeravondse zonnestralen vrijelijk naar binnen kunnen stromen - ik ga er als vanzelf in verheven taal over schrijven.

Het Vocaal Theologen Ensemble zingt Hildegard. Foto: Roel Bosch

De muziek van deze 12e-eeuwse mystica hebben we ook al in geheel andere decors ten gehore gebracht: een paar uur van tevoren op een winderig pleintje, toen de kerk nog op slot was en we maar buiten gingen inzingen - de buurkinderen staken verbaasd hun hoofd boven de schutting uit en probeerden mee te jodelen. En een week eerder, giebelend, in de trein na afloop van een repetitie. 

We moeten hard werken om zulke muziek van eeuwen her recht te doen in haar anders-heid. Andere notatie, andere muzikale lijnen, andere religieuze beleving. Het vraagt om concertconcentratie en een kerk als deze, met grote ramen, die de klanken draagt en de tijden mengt. 

Een van de sequensen op het programma is 'Columba aspexit'. Hildegard bezingt hier een visioen van de heilige Maximinus die de mis aan het opdragen is, terwijl een duif - symbool voor de Geest - toekijkt van achter het venster en zonnestralen - die hier staan voor Gods liefde - hem doen baden in het licht: 

"(...) sudando sudavit balsamum
de lucido Maximino.

Calor solis exarsit
et in tenebras 
resplenduit."

De zonnewarmte die ontgloeit en schittert in het donker is aanleiding voor een stortvloed aan poëtische en Bijbelse beelden - een beetje té naar mijn hedendaagse smaak.

Maar natuurlijk breekt juist wanneer we deze sequens zingen de zon door de grote ramen. Ik zie het gebeuren en bedenk hoe bijzonder het is dat er overal en altijd - nog altijd - mensen zijn die ons kunnen leren een simpele zonnestraal te zien als iets dat boven zichzelf uitwijst. Tegenwoordig noemen we dat een knipoog, of een 'licht dat ons aanstoot' (Oosterhuis). Hildegard zag het al, diezelfde zon.

Reacties

Populaire posts van deze blog

Een grote rode boerenzakdoek - bij het overlijden van Nico ter Linden

Nee, dit is geen zakdoek uit verdriet - of misschien ook een beetje wel, stiekem, want hij was voor mij zo'n mens waarvan je je niet kunt voorstellen dat hij ooit voorbijgaat.

Ik was een jaar of vijftien en Nico ter Linden kwam naar Houten. Als echte fan moest ik daar natuurlijk bij zijn, en als echte BN'er was hij in het echt natuurlijk een stuk kleiner dan ik me had voorgesteld. Van wat hij vertelde die avond weet ik weinig meer. Wel nog dat hij van tijd tot tijd zonder enige schaamte zijn grote rode boerenzakdoek tevoorschijn haalde om zijn neus te snuiten. Daarna borg hij de zakdoek weer op, keek de zaal eens rond en vertelde verder. Niemand had de tijd om het hilarisch te vinden, en binnen een paar seconden had hij ons weer mee teruggevoerd naar de wereld van de aartsvaders.

Ik was een jaar of twaalf en ik zat vol met vragen. Mijn moeder gaf me een boek met de gebundelde columns van Nico ter Linden, Kostgangers. Ik las dat geloof en ongeloof bij elkaar horen, 'als de…

Heden is u een heiland geboren

Als ik vroeger vriendinnetjes zag fietsen met een vioolkist of gitaarhoes op hun rug, was ik stiekem wel eens een beetje jaloers. Een piano neem je niet mee, dus ik had behalve mijn bladmuziek niets zichtbaars of tastbaars bij me. Aan mij kon je nooit zien dat ik naar muziekles ging.
Is het ijdelheid, dat ik het stiekem wel eens jammer vind dat ik als dominee niets zichtbaars of tastbaars bij me heb op zondagochtend? Ik heb nog geen toga, dus blijft over: mijn map met papieren en een paar keelsnoepjes. Toen ik op kerstavond in de bus naast een paar voetbalsupporters zat, kon niemand zien dat mijn koffer met kerststalfiguren gevuld was, en toch vond ik het maar wat leuk dat ik het kerstevangelie zo maar bij me had. 
Geloven wordt al snel abstract. Gods aanwezigheid is niet zichtbaar of tastbaar, je kunt God niet zien, niet aanraken. Bijbelverhalen spelen zich af in een wereld van tweeduizend jaar of nog langer geleden, een wereld waar we ons slechts met moeite een voorstelling van kun…

Studeer, zing, bid en verwonder

Zingen is dubbel bidden, dat is zo'n uitspraak die Augustinus ooit gedaan zou hebben en die je overal te pas en te onpas tegenkomt. En zoals voor de meeste clichés geldt: ze is nog waar ook.

Als ik het probeer, dan lukt het vaak niet, bidden. De woorden zijn er niet, of ik kan de rust niet vinden. Gebed is een houding die me overvalt, in dankbaarheid om wat er aan moois gebeurt in mijn leven of in een wanhopige schreeuw naar boven.

Het gebeurt me regelmatig als ik zing. Koorrepetitie, onder de douche, tijdens een viering of bij het studeren maakt dan niet uit. Vanmorgen ratel ik op mijn toetsenbord voor een paper dat ik snel af wil hebben. Het is om verschillende redenen geen makkelijk jaar geweest, en ik ben de hele boel een beetje zat. Klaar met die studie, de zomer moet komen! Probeer niet te veel na te denken en gewoon maar te typen. Ondertussen draai ik de cd op die we gisteren met het Vocaal Theologen Ensemble gepresenteerd hebben, het liefste lied van overzee deel 2. Ik hum…