Rijmgedachten

Van 28 mei t/m 13 juni verblijf ik in Londen, in het kader van mijn onderzoek naar nieuwe vormen van kerk-zijn en liturgie. Twee weken ogen en oren open, Fresh Expressions bezoeken, vragen stellen en inspiratie opdoen - dat is waar ik op hoop! Gisteravond bezocht ik voor het eerst Café Church in West-Ealing . Hun verhaal op de Fresh Expressions website lees je hier .    Daar zit ik, meegetroond naar de pub. Natuurlijk, welkom in Londen. Nog een beetje beduusd van het enthousiasme van de mensen die me naar afloop van de kerkdienst mee vroegen, en net zo beduusd van mijn eigen enthousiasme om zomaar ja te zeggen. Een lawaaiige straat met mensen van allerlei nationaliteiten, opdringerige uithangborden in vreemde talen en haastige dubbeldekkerbussen die voor mijn gevoel  uit het niets van de verkeerde kant van de straat aan komen rijden; een al even lawaaiige pub. Hier zit ik, verwikkeld in  een bizar, dan weer eerlijk en open en theologisch uitdagend, en dan weer v...

Bestaat er zoiets als missionaire liturgie?  Met die vraag kwam ik afgelopen zaterdag thuis van het Landelijk Missionair Festival. Twee mogelijke antwoorden had ik gehoord, zo verschillend als water en vuur.  1. Kliederig, knoeierig, rommelig, chaotisch (en zo nog een stuk of vijf bijvoeglijke naamwoorden die door de simultaan-vertaler bedacht werden voor het woord 'messy'): dat is wat liturgie moet zijn volgens Lucy Moore. Zij is voortrekker van Messy Church , een nieuwe vorm van kerk-zijn die in Nederland navolging krijgt onder de noemer Kliederkerk . Geen kinderkerk, maar diensten voor jong en oud sámen, waar je niet hoeft stil te zitten maar creatief bezig bent, waar je niet niet alleen luistert maar actief meedoet in de viering, en samen een maaltijd deelt. Je hoeft niet perfect te zijn, niet in een keurslijf te passen om erbij te horen in de kerk. De kerkdienst is heilige chaos, zoals Gods Geest zelf chaotisch is en vreemde wegen gaat. En wat te denken van Jez...

Enigszins ironisch is het voor mij als protestantse dame wel, dat mijn eerste grondige kennismaking met het de Rooms-Katholieke kerk plaatsvindt in de stad waar de reformatie haar oorsprong vond. Luther studeerde hier aan de universiteit, werd in de Dom tot priester gewijd en leefde als monnik in het Augustinerklooster. Hier moet het dus geweest zijn, het verdorven katholieke systeem waar Luther niet langer meer mee kon leven.  Maar Luther of geen Luther, bijna 500 jaar later zijn mijn ervaringen overwegend positief. Sommige dingen vind ik weliswaar lastig te begrijpen - of misschien wel te begrijpen maar lastig mee te beleven, bijvoorbeeld alle Marialiederen die deze dagen gezongen worden (15 augustus werd het hoogfeest Maria ten hemelopneming gevierd).    Maar een goed begin was de preek tijdens de eerste zondagse mis die ik hier bijwoonde. De priester preekte over de heilige Edith Stein, "jodin, atheïst, christen, zuster" in een taal die niet anders dan van Thomas Ha...

Twee keer deze maand woonde ik een gedachtenisdienst bij. Op 2 november – Allerzielen – in mijn stagegemeente. Vandaag – de laatste zondag van het kerkelijk jaar – in Stadskanaal, waar we onder andere mijn oma herdachten. Twee keer was er, nadat de doden van het afgelopen jaar waren herdacht, voor alle kerkgangers de mogelijkheid om een kaarsje op te steken voor geliefden die zij sinds kort of sinds lang moeten missen. En twee keer werd ik getroffen door de lange rij mensen die naar voren kwam. Een stoere, huilende man, een oude meneer met een stok, ouders met kinderen. De namen die zij in stilte noemden, ik kende ze niet, maar kon ze bijna aanraken. Het was alsof ze door de kerk zweefden, al die doden. Hoe al die mensen leven met hun doden.  Hoe al die doden hun geliefden achter zich hebben gelaten. Waar zijn ze, “mijn lieve doden”? – blijkbaar kun je aan een gestorvene nog een bijvoeglijk naamwoord geven. Sterker nog: ze zijn nog steeds een stukje ‘van jou’. Het zijn ...

Pinksteren in de Lutherse kerk, Utrecht, en tevens het 400-jarig bestaan van de gemeente. Een feestelijke dienst, waar ik met het Vocaal Theologen Ensemble in mee mag zingen. Ik vind het een voorrecht. Een voorrecht om de koperblazers letterlijk te voelen trillen in je buik, omdat je er met je neus bovenop staat, en een voorrecht om de stilte te horen, strak van de spanning, die volgt op de slotnoot van een extra indrukwekkend stuk. We hebben een motet van componist Hans Jansen gezongen, een zing-sprekende vertolking van het pinksterverhaal. Het motet eindigt met een bed van spannende ondertonen waar de sopranen hun hoge e als het ware in kunnen leggen. Het laatste akkoord houdt acht, tien, twaalf tellen aan; de dirigent strekt haar arm verder en nog verder uit, slaat ons af, en dan is het stil. Over stilte kun je haast niet schrijven. We hebben geleerd om na een slotnoot de aandacht nog vast te houden, door niet te rommelen in onze papieren, niet te bewegen, zelfs niet zichtb...